YAPAY ZEKANIN ÇEVRESEL ETKİSİNE DİKKAT ÇEKTİ
OMÜ Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yusuf Demir, yapay zeka teknolojilerinin yalnızca dijital dünyada değil, enerji ve su tüketimi üzerinden çevre üzerinde de etkiler oluşturduğunu belirtti.
Yapay zekanın su ayak izinin hesaplanmasının henüz yaygın olmadığını ifade eden Demir, enerji tüketimi ve elektrik üretiminde kullanılan su miktarı gibi dolaylı faktörlerden hareketle teorik hesaplamalar yapılabileceğini söyledi.
BÜYÜK DİL MODELLERİ YÜKSEK ENERJİ TÜKETİYOR
Prof. Dr. Demir, büyük dil modelleri ve derin öğrenme sistemlerinin yüksek miktarda enerji tükettiğine dikkat çekti.
Elektrik üretimi sırasında kullanılan su miktarının enerji kaynağına ve üretimin gerçekleştirildiği bölgeye göre değiştiğini belirten Demir, veri merkezlerindeki sunucuların soğutulması için de su kullanılabildiğini ifade etti.
SAMSUN İÇİN TAHMİNİ HESAPLAMA YAPILDI
Demir’in hesaplamasında Samsun’un nüfusu yaklaşık 1,4 milyon olarak kabul edildi. Türkiye’nin toplam elektrik tüketiminin yaklaşık 300 TWh olduğu ve Samsun’un bunun yüzde 1-2’sini tükettiği varsayımından hareketle kentin yıllık elektrik tüketimi 3-6 TWh arasında hesaplandı.
Termik santrallerde 1 kWh elektrik üretiminde 0,3-0,6 litre su kullanıldığı varsayımıyla, elektrik üretimi kaynaklı yıllık su tüketiminin 900 milyon litre ile 3,6 milyar litre arasında olabileceği değerlendirildi.
YAPAY ZEKA İÇİN 3,8 MİLYAR LİTREYE KADAR SU HESABI
Veri merkezlerinde yıllık 100 bin MWh enerji tüketiminin yaklaşık 200 bin-300 bin metreküp su tüketimine karşılık gelebileceği varsayımından hareket eden Demir, Samsun’da yapay zekayla ilişkilendirilen toplam su tüketimini yıllık 1,1 milyar ile 3,8 milyar litre arasında hesapladı.
Bu tahmine göre kişi başına düşen yıllık yapay zeka su ayak izi 785 litre ile 2 bin 714 litre arasında değişiyor.
HESAPLAMALARIN TAHMİNİ OLDUĞUNU VURGULADI
Prof. Dr. Demir, ortaya çıkan rakamların doğrudan ölçülmüş tüketim değerleri olmadığının altını çizdi.
Enerji üretiminde kullanılan su miktarı, veri merkezlerinin büyüklüğü ve konumu, kullanılan enerji kaynakları, su kaynakları ve mevsimsel kuraklık gibi değişkenlerin sonuçları önemli ölçüde değiştirebileceğini belirtti.
KARBON AYAK İZİNİ DE HESAPLADI
Yapay zeka uygulamalarının karbon ayak izine ilişkin de tahmini hesaplamalar yapan Demir, 1 kWh elektrik üretimi başına yaklaşık 0,4-0,5 kilogram karbondioksit salındığı varsayımı üzerinden Samsun’daki yıllık karbon salımının 1 milyon 240 bin ton ile 3 milyon 40 bin ton arasında olabileceğini ifade etti.
Kişi başına düşen yıllık karbon ayak izinin ise 0,89 ton ile 2,17 ton karbondioksit arasında değişebileceğini belirten Demir, günlük miktarın 2,4-5,95 kilogram seviyesinde hesaplandığını aktardı.
YENİLENEBİLİR ENERJİ KULLANIMI KRİTİK
Prof. Dr. Yusuf Demir, hesaplamaların kullanılan enerji türüne ve kaynağına göre önemli ölçüde değişebileceğine dikkat çekti.
Yapay zeka ve veri merkezlerinin enerji ihtiyacının yenilenebilir kaynaklardan karşılanma oranının artırılması halinde karbon ayak izinin azaltılabileceğini belirten Demir, teknolojinin büyümesiyle birlikte enerji ve su tüketiminin de çevresel sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
