KADEMELİ EMEKLİLİK NEDEN GÜNDEMDE?
Kademeli emeklilik tartışmalarının merkezinde, Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin ardından 8 Eylül 1999 öncesi ve sonrasında sigortalı olanlar arasında oluşan emeklilik şartı farkı bulunuyor.
Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) başta olmak üzere çeşitli platformlar, sigorta başlangıç tarihine göre kademeli yaş ve prim şartlarının uygulanmasını talep ediyor.
MEHMET ŞİMŞEK EYT’NİN EKONOMİYE ETKİSİNE DİKKAT ÇEKTİ
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Orta Vadeli Program toplantısındaki değerlendirmesinde EYT’nin ekonomik etkilerine değindi.
Şimşek, enflasyonla mücadele sürecini değerlendirirken 2023 yılında deprem, Kur Korumalı Mevduat ve EYT’nin oluşturduğu etkileri hatırlattı.
KADEMELİ EMEKLİLİK TEKLİFİ NE ZAMAN VERİLDİ?
Kademeli emeklilik konusunda milletvekili Ediz Ün tarafından hazırlanan kanun teklifi 5 Aralık 2024 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sunuldu.
Ancak söz konusu teklifin yasalaşma sürecinde ilerleme kaydedilmedi. Teklifin komisyonda beklediği belirtilirken, sosyal medyada yeni bir düzenleme yapılmış veya teklif yeni sunulmuş gibi paylaşılan bilgilerin mevcut durumla örtüşmediği ifade ediliyor.
YENİ BİR KADEMELİ EMEKLİLİK YASASI ÇIKTI MI?
Hayır. Mevcut durumda kademeli emekliliği yürürlüğe sokan yeni bir yasa bulunmuyor.
Sosyal medyada paylaşılan yaş ve prim tablolarının önemli bir bölümü ise mevcut mevzuatı değil, çeşitli teklif ve talepleri yansıtıyor. Bu nedenle bu tabloların kesinleşmiş yeni emeklilik şartları olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK NASIL YASALAŞABİLİR?
Meclis’e sunulan bir kanun teklifinin yürürlüğe girebilmesi için öncelikle ilgili komisyonda görüşülmesi gerekiyor.
Komisyondan geçen teklifin TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesi, ardından gerekli sürecin tamamlanarak Resmi Gazete’de yayımlanması gerekiyor. Kademeli emeklilik konusunda 2024 yılında verilen teklif açısından ise henüz bu aşamalara geçilmiş değil.
8 EYLÜL 1999 ÖNCESİNDE ŞARTLAR FARKLI
8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta başlangıcı bulunan ve EYT kapsamına giren kişiler açısından yaş şartı kaldırıldı.
Bu grupta sigortalılık statüsüne ve başlangıç tarihine göre değişen prim ve sigortalılık süresi şartları uygulanıyor.
9 EYLÜL 1999 SONRASI İÇİN YAŞ ŞARTI DEVAM EDİYOR
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigorta başlangıcı bulunanlarda ise mevcut mevzuata göre farklı şartlar uygulanıyor.
Bu dönemde sigortalı olan kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı öne çıkarken, 7 bin prim günü veya belirli koşullarda 25 yıllık sigortalılık süresiyle 4 bin 500 prim günü seçenekleri bulunuyor.
1 MAYIS 2008 SONRASINDA KADEMELİ YAŞ UYGULAMASI
1 Mayıs 2008 sonrasında sigortalı olanlarda ise 7 bin 200 prim günü şartı ve sigortalılık statüsüne göre belirlenen yaş koşulları uygulanıyor.
Bu grupta emeklilik yaşı ilerleyen dönemlerde kademeli şekilde 65 yaşa kadar yükselebiliyor.
TARTIŞMANIN MERKEZİNDE “1 GÜN” FARKI VAR
Kademeli emeklilik talebinin en fazla gündeme getirilen gerekçelerinden biri 8 Eylül 1999 ile 9 Eylül 1999 tarihleri arasındaki keskin geçiş.
EYT düzenlemesinden yararlanabilenlerle bir gün sonra sigortalı olanlar arasında yaş şartı bakımından önemli farklılıklar oluşması, kademeli geçiş talebinin temel gerekçelerinden biri olarak gösteriliyor.
EMADDER HANGİ YAŞLARI TALEP EDİYOR?
EMADDER tarafından gündeme getirilen modelde sigorta başlangıç yılı ilerledikçe emeklilik yaşı ve prim günü de kademeli olarak yükseliyor.
1999-2000 girişliler için kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş ve 6 bin 400 prim günü talep edilirken; 2001 girişlilerde 44-46 yaş ve 6 bin 475 gün, 2002 girişlilerde 45-47 yaş ve 6 bin 550 gün öngörülüyor.
2003 girişliler için kadınlarda 46, erkeklerde 48 yaş ve 6 bin 625 gün; 2004 girişlilerde 47-49 yaş ve 6 bin 700 gün; 2005 girişlilerde 48-50 yaş ve 6 bin 775 gün talep ediliyor.
2006 girişliler için 49-51 yaş ve 6 bin 850 gün, 2007 girişliler için 50-52 yaş ve 6 bin 925 gün, 2008 girişliler için ise kadınlarda 51, erkeklerde 53 yaş ve 7 bin prim günü öneriliyor.
EMADDER’İN TALEBİ İLE KANUN TEKLİFİ AYNI DEĞİL
Kamuoyunda kafa karışıklığına yol açan bir diğer nokta ise EMADDER tarafından savunulan model ile 2024 yılında TBMM’ye sunulan kanun teklifinin birbirinden farklı olması.
İki modelde yer alan yaş ve prim günü şartları aynı değil. Bu nedenle sosyal medyada dolaşan tabloların “Meclis’in kabul ettiği yeni emeklilik şartları” şeklinde paylaşılması gerçeği yansıtmıyor.
KADEMELİ EMEKLİLİKTE ŞİMDİLİK DEĞİŞİKLİK YOK
Sonuç olarak kademeli emeklilik konusunda talepler ve daha önce TBMM’ye sunulmuş bir kanun teklifi bulunmasına rağmen yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme yok.
Dolayısıyla çalışanların mevcut emeklilik şartları devam ediyor. Sosyal medyada paylaşılan yeni yaş ve prim tabloları ise kesinleşmiş bir yasa değil; teklif, talep veya çeşitli emeklilik modellerinden oluşuyor.
