KİLOMETRESİ DÜŞÜRÜLMÜŞ ARAÇ ALANLAR DİKKAT
İkinci el otomobil piyasasında karşılaşılan önemli sorunlardan biri, araçların kilometre bilgilerinin gerçeği yansıtmayacak şekilde değiştirilmesi.
Bir aracın gerçekte katettiği mesafenin olduğundan düşük gösterilmesi, satış fiyatını etkileyebildiği gibi alıcının aracın kullanım geçmişi hakkında yanlış değerlendirme yapmasına da neden olabiliyor.
Örneğin gerçekte 250 bin kilometre kullanılmış bir otomobilin 120 bin kilometredeymiş gibi satılması, aracın değerini ve alıcının satın alma kararını doğrudan etkileyebiliyor.
Bu tür durumlarda kilometre bilgisindeki farklılık, hukuken ayıplı mal hükümleri kapsamında değerlendirilebiliyor.
ARACI GERİ VERİP PARANIZI ALABİLİRSİNİZ
Kilometresi düşürülmüş bir araç satın alan kişinin başvurabileceği hukuki yollar, aracın kimden satın alındığına ve somut olayın özelliklerine göre değişiyor.
Tüketici işlemi niteliğindeki satışlarda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında alıcıya çeşitli seçimlik haklar tanınıyor.
Bu haklar arasında sözleşmeden dönerek bedel iadesi istemek, satış bedelinden ayıp oranında indirim talep etmek ve şartları uygunsa diğer yasal seçimlik hakları kullanmak bulunuyor.
Ancak araç iadesi ve bedel iadesi her olayda otomatik olarak gerçekleşmiyor. Satışın niteliği, ayıbın ispatı ve uyuşmazlığın koşulları önem taşıyor.
SATICI KİLOMETREYLE OYNAMADIYSA SORUMLU OLUR MU?
İkinci el araç satın alanların merak ettiği konulardan biri de kilometre düşürme işleminin önceki sahipler tarafından yapılmış olması.
Aracı satan kişinin kilometreyi bizzat değiştirmemiş olması, ayıptan doğan hukuki sorumluluğunu her durumda ortadan kaldırmıyor.
Özellikle aracın kilometre bilgisinin satış sırasında gerçeği yansıtmaması ve bunun hukuken ayıp oluşturması halinde satıcının sorumluluğu gündeme gelebiliyor.
Ancak satıcının sorumluluğunun kapsamı, satışın tüketici işlemi olup olmamasına, sözleşme hükümlerine ve uygulanacak kanuna göre belirleniyor.
Bu nedenle aracın önceki sahiplerinden birinin kilometreyle oynadığının anlaşılması halinde dahi mevcut satıcıya karşı hukuki talepte bulunulması mümkün olabiliyor.
NOTER SATIŞI YAPILMIŞ OLMASI HAKLARI ORTADAN KALDIRMAZ
İkinci el otomobil satışlarının noter aracılığıyla gerçekleştirilmesi, aracın kilometre bilgisinin kesin olarak doğru olduğu anlamına gelmiyor.
Noterde satış işleminin tamamlanmış olması da sonradan ortaya çıkan gizli ayıplar nedeniyle alıcının başvuru hakkını tek başına ortadan kaldırmıyor.
Bu nedenle noter satışından sonra aracın kilometre geçmişinde ciddi bir tutarsızlık tespit eden vatandaşlar, gerekli delilleri toplayarak hukuki süreç başlatabiliyor.
KİLOMETRENİN DÜŞÜRÜLDÜĞÜ NASIL ANLAŞILIR?
Araç satın almadan önce kilometre geçmişinin kontrol edilmesi, olası mağduriyetlerin önlenmesi açısından önem taşıyor.
Araç muayene kayıtlarında yer alan kilometre bilgileri, yetkili servis ve bakım kayıtları, geçmiş ekspertiz raporları ve araçla ilgili diğer belgeler incelenebiliyor.
Örneğin aracın önceki bir tarihte 210 bin kilometrede olduğu kayıt altına alınmışken daha sonraki satış sırasında 140 bin kilometrede gösterilmesi, araştırılması gereken ciddi bir tutarsızlık oluşturuyor.
Ancak kayıtlardaki her kilometre farklılığı doğrudan dolandırıcılık yapıldığını kanıtlamıyor. Veri giriş hataları veya gösterge değişimi gibi ihtimallerin de teknik incelemeyle değerlendirilmesi gerekiyor.
EKSPERTİZ RAPORU ÖNEMLİ DELİL OLABİLİR
Kilometresi düşürülmüş araç aldığından şüphelenen vatandaşların, mevcut kilometre bilgisini ve geçmiş kayıtları belgelemeleri önem taşıyor.
Yetkili servis kayıtları, araç muayene geçmişi, satış ilanı, mesajlaşmalar, ekspertiz raporu ve noter satış belgeleri uyuşmazlıkta delil olarak kullanılabiliyor.
Gerekli durumlarda mahkeme tarafından bilirkişi incelemesi yapılması da mümkün.
Özellikle aracın kilometre bilgisinin ne zaman değiştirildiğinin belirlenmesi, hukuki sorumluluğun değerlendirilmesinde etkili olabiliyor.
ARAÇ ÖZEL KİŞİDEN ALINDIYSA NE OLUR?
İkinci el araç satışlarında alıcının hakları, satıcının ticari işletme olup olmamasına göre farklı kanun hükümlerine tabi olabiliyor.
Aracın bir galeriden veya ticari satıcıdan tüketici işlemi kapsamında satın alınması halinde tüketici mevzuatı uygulanabiliyor.
İki özel kişi arasında yapılan satışlarda ise kural olarak Türk Borçlar Kanunu'nun ayıptan sorumluluğa ilişkin hükümleri gündeme geliyor.
Bu nedenle özel kişiden araç satın alanların da kilometre düşürme nedeniyle hak araması mümkün olsa da başvuru yolları ve süreler tüketici işlemlerinden farklı olabiliyor.
ŞİKÂYET VE DAVA HAKKI BULUNUYOR
Kilometre bilgisinin bilerek değiştirildiği ve alıcının aldatıldığı şüphesinin bulunması halinde ceza hukuku yönünden de değerlendirme yapılabiliyor.
Somut olayın özelliklerine göre dolandırıcılık suçuna ilişkin şikâyet veya suç duyurusu gündeme gelebiliyor.
Ancak her kilometre tutarsızlığı otomatik olarak dolandırıcılık suçu oluşturmaz. Suçun unsurlarının bulunup bulunmadığı yetkili makamlar tarafından değerlendiriliyor.
Bunun yanında alıcı, bedel iadesi veya bedelde indirim gibi özel hukuk taleplerini de ilgili yargı yolunda ileri sürebiliyor.
DAVA AÇMAK İÇİN SÜRE SINIRINA DİKKAT
İkinci el araç satışlarında ayıptan doğan talepler için kanunda belirli süreler öngörülüyor.
Tüketici işlemlerinde ayıplı mala ilişkin genel zamanaşımı süresi, kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere teslim tarihinden itibaren iki yıl olarak düzenleniyor.
Türk Borçlar Kanunu kapsamında da taşınır satışlarında genel olarak iki yıllık zamanaşımı kuralı bulunuyor.
Bununla birlikte ağır kusur veya ayıbın hileyle gizlenmesi gibi durumlarda farklı hükümler uygulanabiliyor.
Bu nedenle kilometre düşürme işlemini sonradan öğrenen vatandaşların, sürelerin geçtiğini varsaymadan hukuki durumlarını değerlendirmesi gerekiyor.
KİLOMETRESİ DÜŞÜRÜLMÜŞ ARAÇ ALANLAR NE YAPMALI?
Satın aldığı aracın kilometre bilgisinde ciddi tutarsızlık tespit eden vatandaşların öncelikle mevcut delilleri koruması gerekiyor.
Aracın satış ilanı, noter sözleşmesi, ekspertiz raporu, bakım kayıtları ve geçmiş kilometre bilgileri bir araya getirilmeli.
Ardından satıcıya ayıp bildiriminde bulunulması ve talebin yazılı olarak iletilmesi önem taşıyor.
Satışın niteliğine ve uyuşmazlık tutarına göre tüketici hakem heyeti, tüketici mahkemesi veya genel görevli mahkemelerde hak aranabiliyor.
Başvuru yapılacak merci ve uygulanacak süreler somut olayın özelliklerine göre belirleniyor.
İKİNCİ EL ARAÇ ALACAKLAR BU AYRINTIYI ATLAMASIN
İkinci el otomobil satın alırken yalnızca aracın göstergesindeki kilometreye güvenmek yeterli olmayabiliyor.
Geçmiş muayene kayıtlarının, servis bilgilerinin ve ekspertiz sonuçlarının birlikte değerlendirilmesi olası mağduriyetleri azaltabiliyor.
Kilometresi düşürülmüş bir araç satın alan vatandaşlar ise gerekli şartların bulunması halinde bedel iadesi, bedelde indirim ve diğer yasal haklarını kullanabiliyor.
Bu nedenle kilometre düşürme işleminin satıştan sonra ortaya çıkması, alıcının mutlaka bütün haklarını kaybettiği anlamına gelmiyor.
