KADEMELİ EMEKLİLİKTE SON DURUM NE?
Milyonlarca çalışanın beklediği kademeli emeklilik düzenlemesiyle ilgili hareketlilik sürüyor. Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER), 8 Eylül 1999 sonrasında sigorta başlangıcı bulunanların emeklilik şartlarının yeniden düzenlenmesi için siyasi partiler ve ilgili kurumlarla görüşmeler gerçekleştiriyor.
EMADDER yönetimi Ağustos 2026'da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın ile de bir araya geldi. Dernek, görüşmede 1999 sonrası sigortalıların yaşadığı emeklilik farkını ve hazırladığı kademeli emeklilik modelini Bakanlığa iletti. EMADDER, 24 Ağustos'ta yayımladığı açıklamada da siyasi parti ayrımı yapmadan görüşmelerini sürdürdüğünü ve kademeli emeklilik talebini gündemde tutmaya devam edeceğini duyurdu.
Ancak şu aşamada kademeli emekliliği yürürlüğe sokan yasalaşmış yeni bir düzenleme bulunmuyor.
TBMM'DE KADEMELİ EMEKLİLİK TEKLİFİ VAR MI?
Kademeli emeklilik konusunda zaman zaman “Meclis'e herhangi bir teklif gelmedi” şeklinde bilgiler gündeme gelse de TBMM kayıtlarında konuya ilişkin kanun teklifleri bulunuyor.
5 Aralık 2024 tarihinde TBMM Başkanlığına sunulan 2/2755 esas numaralı kanun teklifinde, sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında olan kişilerin emeklilik yaş ve prim şartlarının kademeli uygulanması amaçlanıyor. Teklif halen Plan ve Bütçe Komisyonunda bulunuyor.
Benzer şekilde 22 Kasım 2023 tarihinde sunulan bir başka kanun teklifi de 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olanların kademeli şekilde yaşlılık aylığına hak kazanmasını öngörüyor ve bu teklif de komisyonda bekliyor.
Dolayısıyla mevcut tabloya göre Meclis'te teklifler var ancak kabul edilmiş ve yürürlüğe girmiş bir kademeli emeklilik yasası yok.
KADEMELİ EMEKLİLİK ÇIKACAK MI?
Kademeli emekliliğin çıkıp çıkmayacağı konusunda henüz kesinleşmiş bir tarih bulunmuyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan daha önce yaptığı açıklamada emeklilik sistemi ve kademeli emeklilikle ilgili Bakanlığın gündeminde bir çalışma bulunmadığını açıklamıştı. Buna karşılık EMADDER'in son dönemde Bakanlık ve siyasi partiler düzeyindeki temaslarını yoğunlaştırması, konunun kamuoyu gündeminde kalmasını sağlıyor.
Bu nedenle bugün itibarıyla “kademeli emeklilik çıktı” veya “çıkacağı tarih belli oldu” demek mümkün değil.
1 GÜNLE 17-20 YIL EMEKLİLİK FARKI TARTIŞMASI
Kademeli emeklilik talebinin merkezinde 8 Eylül 1999 tarihi bulunuyor.
EYT düzenlemesi kapsamında 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta başlangıcı bulunan çalışanlar gerekli sigortalılık ve prim şartlarını yerine getirmeleri halinde yaş şartı olmadan emekli olabiliyor.
Ancak sigorta başlangıcı 9 Eylül 1999 tarihine kalan çalışanlar mevcut mevzuatta kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 yaş şartıyla karşı karşıya kalabiliyor.
EMADDER, yalnızca sigorta başlangıç tarihindeki bir günlük fark nedeniyle bazı çalışanların emekliliğinin kadınlarda yaklaşık 17, erkeklerde ise 20 yıla kadar ötelenebildiğini savunuyor. Dernek bu farkın kademeli bir sistemle azaltılmasını istiyor.
1999-2008 ARASI EMEKLİLİK ŞARTLARI NASIL?
Mevcut sisteme göre sigorta başlangıç tarihi emeklilik koşullarının belirlenmesinde kritik önem taşıyor.
8 Eylül 1999 ve öncesi: EYT kapsamına giren sigortalılarda yaş şartı kaldırıldı. Sigorta başlangıç tarihine göre gerekli prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartlarının yerine getirilmesi gerekiyor.
9 Eylül 1999 - 30 Nisan 2008 arası: Kadınlarda genel olarak 58, erkeklerde 60 yaş ve 7 bin prim günü şartı uygulanıyor. Alternatif olarak 25 yıllık sigortalılık süresi, 4 bin 500 prim günü ve yaş şartıyla emeklilik imkanı bulunuyor.
1 Mayıs 2008 sonrası: 7 bin 200 prim günü üzerinden uygulanan sistemde kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaştan başlayan emeklilik yaşı, prim gününün tamamlandığı tarihe göre ilerleyen yıllarda kademeli olarak 65 yaşa kadar yükselebiliyor.
KADEMELİ EMEKLİLİKTE İSTENEN YAŞ VE PRİM TABLOSU
EMADDER'in kamuoyuna yansıyan kademeli emeklilik talebinde sigorta başlangıç yılı ilerledikçe emeklilik yaşı ve prim gününün de aşamalı olarak artırılması öngörülüyor.
Sigorta başlangıcı Kadın emeklilik yaşı Erkek emeklilik yaşı Talep edilen prim
1999-2000 43 45 6.400 gün
2001 44 46 6.475 gün
2002 45 47 6.550 gün
2003 46 48 6.625 gün
2004 47 49 6.700 gün
2005 48 50 6.775 gün
2006 49 51 6.850 gün
2007 50 52 6.925 gün
2008 51 53 7.000 gün
Bu rakamların mevcut yasada uygulanmadığını özellikle belirtmek gerekiyor. Söz konusu yaş ve prim şartları kademeli emeklilik talebi kapsamında gündeme getirilen modelden oluşuyor.
2000-2008 ARASI SİGORTA GİRİŞİ OLANLAR KADEMELİ EMEKLİLİKTEN YARARLANACAK MI?
Henüz yürürlüğe girmiş bir kademeli emeklilik düzenlemesi bulunmadığı için 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007 ve 2008 sigorta girişlileri açısından yeni bir emeklilik hakkı doğmuş değil.
TBMM'deki teklifler ve EMADDER'in talepleri özellikle 8 Eylül 1999 sonrasında ve 30 Nisan 2008'e kadar sigortalı olan çalışanların emeklilik şartlarının yeniden belirlenmesine odaklanıyor.
Ancak nihai yaş, prim günü ve kapsamın ne olacağı ancak bir düzenlemenin TBMM'de kabul edilerek yasalaşması durumunda kesinleşecek.
GÖZLER HÜKÜMET VE TBMM'DE
Kademeli emeklilik konusu EYT sonrasında çalışma hayatının en fazla tartışılan başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
EMADDER bir yandan siyasi partilerle görüşmelerini sürdürürken diğer yandan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nezdindeki temaslarını artırıyor. TBMM'de ise kademeli emekliliğe ilişkin daha önce sunulan kanun teklifleri komisyonda bulunuyor.
Milyonlarca çalışan şimdi hükümetten gelecek olası yeni açıklamalara ve Meclis'teki tekliflerle ilgili atılabilecek adımlara odaklanmış durumda.
Kademeli emeklilikle ilgili resmi bir düzenleme, yeni kanun teklifi veya hükümet açıklaması geldiğinde emeklilik yaşı, prim şartları ve kimleri kapsayacağı da netleşmiş olacak.
